Kaza Anında Elektrikli Araç Kapıları Kilitlenir mi? İtfaiye Müdahale Kartı (Rescue Sheet) Hayat Kurtarır!

Elektrikli araç sürücülerinin aklındaki en büyük korku şudur: “Kaza yaparsam elektronik sistem bozulur mu? Alev alan bataryanın içinde mahsur kalır mıyım?” Hollywood filmlerinin yarattığı bu korku senaryosu, gerçek hayattaki mühendislik harikalarıyla pek örtüşmez. Oysa elektrikli araçlar, kaza güvenliği konusunda içten yanmalı araçlardan çok daha katı standartları (Euro NCAP) takip eder. Nitekim kaza anında devreye giren “Pyro-sigortalar”, milisaniyeler içinde yüksek voltajı keser ve kapı kilitlerini otomatik olarak açar.

Bu rehberde, sistemin nasıl çalıştığını, itfaiyecilerin aracınıza güvenle müdahale etmesini sağlayan “Rescue Sheet” (Kurtarma Kartı) uygulamasını ve elektronik iflas etse bile kapıları nasıl manuel açacağınızı tüm detaylarıyla inceliyoruz.

Efsane ve Gerçek: “Sistem Beni İçeri Hapseder mi?”

Öncelikle sistemi tanımanızı istiyoruz. Elektrikli araçlarda iki farklı elektrik hattı mevcuttur: 400V/800V Yüksek Voltaj (Motor için) ve 12V Düşük Voltaj (Kapılar, ekranlar, ışıklar için). Zira kaza anında şu olaylar zinciri gerçekleşir:

• Darbe Sensörü Algılar: Airbag sensörleri çarpışmayı hisseder.
• Pyro-Sigorta Patlar: Batarya çıkışındaki minik bir barut kapsülü patlar ve yüksek voltaj kablosunu fiziksel olarak keser. Böylelikle motor durur ve yangın riski azalır.
• 12V Devreye Girer: Yüksek voltaj gitse bile, 12V akü sistemi beslemeye devam eder ve merkezi kilit sistemine “Tüm kapıları aç” komutunu gönderir.
• İç Işıklar Yanar: Kurtarma ekiplerinin sizi görmesi için sistem, iç aydınlatmayı ve dörtlü flaşörleri otomatik yakar.

Sonuç olarak, mühendisler sistemi sizi içeri hapsetmek için değil, dışarı çıkarmak için programladı. Ancak çok şiddetli kazalarda şasi yamulursa mekanik sıkışma yaşarsınız; bu elektronik bir hata değildir.

Hayat Kurtaran Kağıt: Rescue Sheet (Müdahale Kartı) Nedir?

İtfaiye ekipleri olay yerine geldiğinde, aracınızın neresinden keseceklerini bilemeyebilir. Çünkü yanlış yeri (turuncu yüksek voltaj kablosunu) keserlerse 800 Volta kapılıp hayatlarını kaybederler. Bu sebeple her elektrikli araç sahibinin “Rescue Sheet” taşımasını zorunlu görüyoruz.

Rescue Sheet Bize Neyi Anlatır?

• Yüksek voltaj kablosunu nereden geçirdiğimizi (Kesmemeniz gereken bölgeler).
• Batarya izole şalterinin (Acil durum koparma noktası) yerini.
• Airbag tüplerinin ve güçlendirilmiş çelik barların konumunu.

Bu Kartı Nereye Koyacaksınız?

Uluslararası standartlara göre Rescue Sheet’in yeri “Sürücü Güneşliği”dir. Renkli bir çıktısını alın ve sürücü güneşliğinin cebine koyun. Ayrıca ön cama “Rescue Sheet Inside” (Kurtarma Kartı İçeride) etiketi yapıştırmanızı şiddetle öneriyoruz.

Togg, Tesla ve diğer markaların Rescue Sheet dosyalarına ulaşmak için şu kaynağı inceleyin:

• İndirme Bağlantısı: Togg, Tesla ve Tüm Markalar İçin Rescue Sheet (PDF) İndir

Elektronik İflas Ederse: Manuel Kapı Açma (Mekanik Çözüm)

Diyelim ki kaza o kadar şiddetli oldu ki 12V akü de parçalandı ve araçta “tık” yok. Kapılar elektronik düğmeyle açılmıyor. Şayet böyle bir durumla karşılaşırsanız, üreticilerin gizlediği “Mekanik Mandal”ları kullanın.

Tesla Model Y ve Model 3 Manuel Açma

Tesla’larda kapı açma düğmesi elektroniktir. Elektrik kesilirse şu yolu izleyin:

1. Ön Kapılar: Kapı kolçağındaki cam düğmelerinin hemen önünde bulunan “Manuel Mandal”ı yukarı doğru çekin. Kapı mekanik olarak açılır.
2. Arka Kapılar: Model Y’de arka kapı cebinin tabanındaki lastik paspası kaldırın. Altındaki kapağı açıp kırmızı kabloyu çekin. (Model 3’te bu özellik modele göre değişir, kontrol edin).

Togg T10X Manuel Açma

Togg T10X kullanıcıları da benzer bir sisteme sahiptir. Kapı içindeki açma kolunu normalden daha sert ve sonuna kadar çektiğinizde (bazı versiyonlarda çift çekme gerekebilir), mekanik kilit devreye girer ve kapıyı açar. Kullanım kılavuzundaki “Acil Durum Kapı Açma” bölümünü mutlaka ezberleyin.

Batarya Yangını ve Termal Kaçak (Thermal Runaway)

Eğer batarya hücreleri hasar görür ve yangın başlarsa, bu “Kimyasal Bir Yangın”dır. Dolayısıyla standart yangın tüpleri (Kuru Kimyevi Toz) bu yangını söndüremez; sadece oksijeni keser. Açıkçası dumanın rengi koyu gri/siyah ise ve “fıslama” sesi geliyorsa:

1. Aracı derhal terk edin.
2. İtfaiyeyi arayın ve “Elektrikli araç yangını” olduğunu özellikle belirtin.
3. Araca su sıkmaya çalışmayın; binlerce litre su gerekir. İtfaiye genellikle aracı su dolu bir konteynera daldırarak soğutur.

Kaza ve Güvenlik Hakkında En Çok Aranan 10 Soru

Kullanıcıların kaza anındaki güvenlikle ilgili en çok merak ettiği soruları ve uzman cevaplarını aşağıda bulabilirsiniz. Cevabı görmek için sorunun üzerine tıklayın.