OBC (On-Board Charger) Nedir? Aracım Neden 22 kW ile Şarj Olmuyor?

İstasyonda Yaşanan “Hız” Hayal Kırıklığı

Yeni elektrikli aracınızı aldınız. Bir alışveriş merkezine veya restorana gittiniz ve otoparkta üzerinde kocaman harflerle “22 kW Hızlı AC Şarj” yazan bir istasyon gördünüz.

Heyecanla aracınızı bağladınız. Ancak, ekrana baktığınızda bir gariplik fark ettiniz. İstasyon 22 kW gücünde olmasına rağmen, aracınız sadece 11 kW (veya bazen 7 kW) güç çekiyor. “Acaba istasyon mu bozuk?” diye düşündünüz.

Hayır, istasyon bozuk değil. Aracınız da bozuk değil. Sorun şu ki, AC şarj hızının patronu istasyon değildir. Patron, aracınızın içinde gizlenmiş olan OBC (On-Board Charger / Dahili Şarj Cihazı) adlı parçadır.

Daha önce Evde Şarj Rehberi yazımızda Wallbox kurulumuna değinmiştik. Bu rehberde ise, o Wallbox’tan veya AVM’deki istasyondan gelen enerjiyi aracınızın nasıl işlediğini, neden çoğu aracın 22 kW alamadığını ve bu teknik limitin gerçek hayattaki deneyimini inceliyoruz.

OBC Nasıl Çalışır? (Gizli Dönüştürücü)

Konuyu anlamak için temel bir elektrik kuralını bilmelisiniz: Şebeke elektriği AC’dir (Dalgalı Akım), ancak bataryalar DC (Doğru Akım) ile dolar.

Evinizdeki prizden veya AVM’deki o kutudan (AC İstasyon) gelen elektriği doğrudan bataryaya veremezsiniz. Bu nedenle, bu elektriğin bir yerde dönüştürülmesi gerekir.

• Görev: OBC (On-Board Charger), aracın kaputunun (veya bagajının) altında bulunan bir donanımdır. Şebekeden gelen AC elektriği alır, onu DC elektriğe çevirir ve bataryaya gönderir.
• Hız Limiti: İşte kilit nokta burasıdır. Bu dönüştürme işlemi, OBC’nin kapasitesiyle sınırlıdır. İstasyon size 100 kW bile verse, aracınızın OBC’si 11 kW kapasiteliyse, bataryaya sadece 11 kW girer.
• DC Şarjın Farkı: DC Hızlı Şarj istasyonlarında (TruGo, Tesla Supercharger) durum farklıdır. Orada dönüştürücü istasyonun içindedir (kocaman dolaplar bu yüzdendir). Elektrik doğrudan bataryaya gider ve OBC’yi devre dışı bırakır (“Bypass” eder). Bu yüzden çok hızlıdırlar.

Kritik Ayrım: Monofaze (Tek Faz) ve Trifaze (Üç Faz)

Aracınızın veya evinizin elektriği, şarj hızını belirleyen ana faktördür.

1. Monofaze (Tek Faz) Şarj (3.7 kW – 7.4 kW)

Standart ev prizleri ve eski tip tesisatlar tek fazlıdır. Elektrik tek bir hattan gelir.

• Hız: Maksimum 7.4 kW (32 Amper) güç alabilirsiniz.
• Araçlar: Genellikle Plug-in Hybrid araçlar veya eski nesil bazı elektrikli araçlar (Örn: Eski kasa Ioniq, ilk nesil Zoe’ler hariç) tek fazlı OBC’ye sahiptir. Bu araçları 22 kW’lık bir istasyona taksanız bile maksimum 7 kW çekerler.

2. Trifaze (Üç Faz) Şarj (11 kW – 22 kW)

Sanayi elektriği olarak da bilinir. Modern şarj istasyonlarının ve yeni binaların çoğu üç fazlıdır. Elektrik üç ayrı hattan gelir.

• 11 kW OBC: Togg T10X, Tesla Model Y, BYD Atto 3, Hyundai Ioniq 5 gibi güncel araçların %90’ı 11 kW OBC’ye sahiptir. (3 faz x 16 Amper = 11 kW).
• 22 kW OBC: Renault Megane E-Tech veya Renault Zoe gibi araçlar, daha büyük ve güçlü bir OBC ile gelir. (3 faz x 32 Amper = 22 kW).

“En Zayıf Halka” Kuralı

Şarj hızınızı her zaman sistemdeki en düşük kapasiteli parça belirler. İşte bir örnek senaryo:

• İstasyon: 22 kW gücünde (Çok güçlü).
• Kablo: 22 kW uyumlu (Kalın kablo).
• Araba (OBC): 11 kW kapasiteli (Örn: Togg T10X).
• SONUÇ: Şarj hızı 11 kW olacaktır. İstasyonun güçlü olması sonucu değiştirmez.

Hangi Araçta Hangi OBC Var? (Satın Alma Rehberi)

Pazardaki popüler modellerin OBC kapasiteleri genellikle standarttır, ancak bazı sürprizler vardır.

1. Standart Grup (11 kW OBC)

Piyasadaki elektrikli araçların %80’i bu gruptadır. Bu araçlar, 22 kW’lık bir AC istasyonuna bağlansalar bile maksimum 11 kW hızla şarj olurlar.

• Togg T10X (Tüm versiyonlar)
• Tesla Model Y ve Model 3
• BYD Atto 3 ve Dolphin
• MG4, Peugeot e-2008, Opel Mokka-e
• Hyundai Ioniq 5, Kia Niro EV

2. Hızlı Grup (22 kW OBC)

Bu araçların içinde “çift şarj ünitesi” veya daha güçlü bir dönüştürücü vardır. AC istasyonlarında rakiplerinden 2 kat daha hızlı şarj olurlar.

• Renault Megane E-Tech (Standart)
• Renault Zoe (Efsanevi 22 kW desteği)
• Smart #1 (Premium paketlerde)
• BMW iX1 (Genellikle opsiyonel olarak sunulur, kontrol edilmelidir)
• Audi Q8 e-tron (Opsiyonel)

Karar Anı: 22 kW OBC Gerekli mi?

Bir araç alırken “22 kW desteği var” diye ekstra para vermeye veya model değiştirmeye değer mi?

Evet, Değer (Eğer…):

• Evde şarj imkanınız yoksa ve sadece halka açık AC istasyonlarını (AVM, İspark vb.) kullanacaksanız değer.
• Örnek Senaryo: Bir AVM’de sinemaya girdiniz (3 saat).
  • 11 kW Araç: Çıktığınızda bataryanız %30-35 dolmuş olur.
  • 22 kW Araç: Çıktığınızda bataryanız %70-80 dolmuş olur. Neredeyse full depo ile ayrılırsınız.

Hayır, Gerek Yok (Eğer…):

• Evinizde veya iş yerinizde Wallbox varsa gerek yok. Çünkü gece aracı takıp sabah alıyorsunuz. 7 saatte dolması ile 3 saatte dolması, siz uyurken bir şey değiştirmez.
• Sürekli uzun yol yapıyorsanız gerek yok. Çünkü uzun yolda zaten AC değil, DC Hızlı Şarj kullanırsınız ve orada OBC’nin bir etkisi yoktur.

Sonuç: Beklentiyi Yönetmek

Aracınızın 22 kW’lık bir istasyondan sadece 11 kW çekmesi bir arıza değil, donanımsal bir sınırdır. Bunu bilerek şarj planlaması yapmak, hayal kırıklığını önler.

Özetle: Şehir içi pratikliği arıyorsanız Renault gibi 22 kW destekli markalar büyük avantajdır. Ancak ev şarjı kullanacaksanız, 11 kW standart OBC fazlasıyla yeterlidir.