2. El Elektrikli Araç Alırken Batarya Ekspertizi Nasıl Yapılır?

İkinci el bir içten yanmalı otomobil alırken motorun sesini dinler, egzoz dumanına bakar ve kaportayı incelersiniz. Oysa ikinci el bir elektrikli araç (EV) satın almak tamamen farklı bir uzmanlık gerektirir. Zira aracın kalbi olan batarya paketi, kapalı bir kutunun içindedir ve dışarıdan bakarak sağlığını anlayamazsınız. Üstelik standart oto ekspertiz firmalarının çoğu, batarya hücrelerindeki voltaj dengesizliklerini veya gerçek kapasite kaybını ölçemez. Böyle bir durumda, binlerce dolar değerindeki bataryanın “bitik” olup olmadığını nasıl anlarsınız? Nitekim bu rehberde, basit bir OBD cihazı ve birkaç teknik yöntemle, batarya sağlığını (SoH) saniyeler içinde nasıl ortaya çıkaracağınızı anlatıyoruz.

Batarya Sağlığı (SoH) Nedir ve Neden Hayatidir?

Ekrandaki şarj yüzdesi (SoC) ile Batarya Sağlığını (SoH – State of Health) asla karıştırmayın. Örneğin, telefonunuzun pili %100 dolsa bile, eskisi kadar uzun gitmeyebilir. İşte SoH değeri, bataryanın fabrikadan çıktığı ilk güne kıyasla ne kadar enerji depolayabildiğini gösterir. Dolayısıyla %85 SoH değerine sahip bir araç, %15 menzil kaybetmiş demektir. Bilhassa Tesla Model Y veya Togg T10X gibi yüksek menzilli araçlarda bu kayıp, yüzlerce kilometreye denk gelir.

Yöntem 1: Gösterge Tablosundaki İpuçlarını Okuyun

Profesyonel cihazınız yoksa bile, aracın yol bilgisayarı size kritik veriler sunar. Ancak bu verileri doğru yorumlamalısınız:

1. %100 Şarj Testi: Satıcıdan aracı %100 şarj etmesini isteyin. Göstergedeki menzili, fabrika verisiyle (WLTP) değil, benzer kullanıcıların gerçek verileriyle kıyaslayın. Şayet ciddi bir sapma görürseniz, bataryada bozulma (degradasyon) başlamış demektir.
2. Tüketim Ortalaması: Yol bilgisayarındaki “Son 5000 km” verisine bakın. Eğer tüketim fabrika verisinin çok üzerindeyse (Örneğin: 25 kWh/100km), araç hor kullanılmış veya batarya verimsizleşmiştir.

Yöntem 2: OBDII Cihazı ile “Röntgen” Çekin (Kesin Çözüm)

Gözle muayene sizi yanıltır, fakat veriler asla yalan söylemez. 200-300 TL’lik basit bir ELM327 OBDII cihazı ve bir akıllı telefon uygulamasıyla aracın beynine bağlanın. Böylece satıcının bile bilmediği gerçekleri görürsünüz. Özellikle “Car Scanner” veya markaya özel (örn: Scan My Tesla) uygulamalarla şu verilere ulaşırsınız:

Alım Öncesi Test Sürüşünde Nelere Dikkat Etmelisiniz?

OBD testini yaptınız ve değerler iyi çıktı. Buna rağmen test sürüşünü ihmal etmeyin. Sürüş sırasında şunları mutlaka deneyin:

1. Tam Gaz Hızlanma Testi

Batarya doluluğu %50’nin altındayken aracı güvenli bir alanda tam gaz (dip gaz) hızlandırın. Eğer ekranda “Güç Kısıtlı” uyarısı (Kaplumbağa işareti) çıkıyorsa veya ivmelenme kesik kesik oluyorsa, batarya hücreleri anlık gücü veremiyor demektir. Bu durumda o araçtan uzak durun.

2. Rejenerasyon Kontrolü

Ayağınızı gazdan çektiğinizde aracın yavaşlama şiddetini kontrol edin. Rejeneratif frenleme zayıfsa veya hiç çalışmıyorsa, batarya yönetim sistemi (BMS) bir arıza tespit etmiş olabilir. Ayrıca soğuk havalarda rejenerasyonun azalması normaldir, bunu karıştırmayın.

3. Alt Takım ve Darbe Kontrolü

Elektrikli araçların en hassas yeri, aracın altını kaplayan batarya muhafazasıdır. Aracı mutlaka lifte kaldırın ve altını inceleyin. Şayet batarya kapağında derin ezikler veya darbeler varsa, garanti dışı kalma riskiyle karşılaşırsınız. Zira en ufak bir delik, içeriye su almasına ve tüm bataryanın yanmasına neden olur.

İkinci El EV Alımı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)