Evde şarj kurulumunda en çok sorulan iki soru kablo kesiti ve kaçak akım rölesi. İnternette ikisi de kendinden emin bir tonla, ama çoğu zaman yanlış cevaplanıyor: bir yanda yönetmelik değeri gibi sunulan sabit mm² tabloları, öte yanda “elektrikli araç için Tip B şart” iddiası. Bu yazı, Elektrik Mühendisleri Odası’nın yayımladığı Elektrikli Taşıt Şarj Sistemi Tesisatı Genel Teknik Şartnamesi’nde ne yazdığına bakarak ikisini de düzeltiyor. Madde numaralarını da veriyoruz; elektrikçinizle konuşurken işinize yarar.
Elektrikli araç şarj kablo kesiti kaç mm² olmalı?
Dürüst cevap: tek bir doğru sayı yok. Şartname kesit için değer vermiyor, yöntem veriyor:
32.9.1 — “Kabloların seçimi ve kesit alanlarının hesabı, Kablolar Genel Teknik Şartnamesi ve TS HD 60364-5-52 ile TSE CLC/TR 50480 standardına göre yapılacaktır.”
Kablo kesiti hesabını değiştiren değişkenler şunlar: çekilecek akım, hattın uzunluğu, kablonun döşeme biçimi (boruda, kanalda, toprak altında), ortam sıcaklığı, bir arada çekilen kablo sayısı ve izin verilen gerilim düşümü. Bu yüzden 8 metrelik bir garaj hattıyla 40 metrelik bir bahçe hattı aynı kablo kesitiyle çözülmez.
Yine de bir başlangıç noktası faydalı. Aşağıdaki kablo kesiti değerleri sahada en sık karşılaşılan sonuçlar — hesabın yerine geçmez, elektrikçinizin söylediğiyle karşılaştırmanız için:
| Bağlantı | Güç | Tipik bakır kesit | Tipik MCB |
|---|---|---|---|
| Tek faz 16 A | 3,7 kW | 3 × 2,5 mm² | B/C 20 A |
| Tek faz 32 A | 7,4 kW | 3 × 6 mm² | C 40 A |
| Üç faz 16 A | 11 kW | 5 × 2,5 mm² | B/C 20 A |
| Üç faz 32 A | 22 kW | 5 × 6 mm² (uzun hatta 10 mm²) | C 40 A |
Ev tesisatı sezgisi burada yanıltır. Bir su ısıtıcısı 32 amperi birkaç dakika çeker; elektrikli araç aynı akımı saatler boyunca çeker. Sürekli yük, kablonun ısınma davranışını tamamen değiştirir. “Kombiye bu kesit yetiyordu” mantığı bu yüzden geçersiz. Aynı sebeple uzatma kablosuyla şarj etmek ayrı bir risk konusudur; uzatma kablosu ve yangın riski yazımızda ayrıntısı var.
Kaçak akım rölesi: Tip A mı, Tip B mi?
Piyasadaki en yaygın yanlış bilgi bu. Şartnamenin temel kuralı şöyle:
32.7.1.1.1.1 — “Her bir a.a. bağlantı noktası, TS HD 60364-4-41’e uygun olarak, beyan değeri 30 mA’yı aşmayan artık çalışma akımı değerine sahip, bir artık akım cihazı (RCD) ile ayrı ayrı korunacaktır.”
32.7.1.1.1.2 — “Her bir bağlantı noktasını koruyan RCD’ler, en azından bir RCD tip A’nın gereklerini karşılamalı ve 30 mA’yı geçmeyen bir beyan artık işletme akımına sahip olmalıdır.”
Yani taban kural Tip A ve 30 mA. Tip B’nin nereden geldiğine gelince — doğru akım hata koruması ayrı bir maddede ve iki seçenekli:
32.7.1.1.1.3 — “… elektrikli taşıt şarj ünitesi tarafından sağlanmış olması durumu hariç, d.a hata akımına karşı … B tipi bir RCD kullanımı veya IEC 62955 standardına uygun bir Artık Doğru Akım Algılama Cihazı ile birlikte bir A veya F tipi RCD kullanılması suretiyle sağlanacaktır.”
Üç şey çıkıyor buradan. Birincisi Tip B bir seçenek, tek seçenek değil. İkincisi Tip A veya F ile IEC 62955 uyumlu bir doğru akım algılama cihazının birlikte kullanılması eşdeğer kabul ediliyor. Üçüncüsü ve pratikte en önemlisi: bu koruma şarj ünitesinin kendisi tarafından sağlanıyorsa ayrıca aranmıyor. Güncel wallbox’ların çoğu 6 mA doğru akım algılamayı içinde taşıyor.
Pratik sonuç: satın alacağınız ünitenin teknik belgesinde “6 mA DC” ya da IEC 62955 ibaresini arayın. Varsa panoya Tip A 30 mA yeterli. Yoksa Tip B gerekir ve Tip B röle, Tip A’nın birkaç katı fiyata satılır. “Elektrikli araç için Tip B şart” diyen bir teklif aldıysanız, ünitenizin dahili koruması olup olmadığını sorun.
İki ek madde: RCD’ler TS EN 61008-1, TS EN 61009-1, TS EN 60947-2 veya TS EN 62423 standartlarından birine uygun olacak (32.7.1.1.1.4) ve tüm gerilimli iletkenlerin bağlantısını kesmeli (32.7.1.1.1.5).
Her şarj noktası için ayrı devre şart
Bu madde çoğu kurulum tartışmasında hiç geçmiyor, oysa en nettir:
32.8 — “Elektrikli araç şarj ünitesini veya bağlantı noktasını besleyen her bir son devre, sabit elektrik tesisatının ayrı bir devresi olarak tesis edilmelidir.”
Pratik karşılığı: garajdaki mevcut priz hattına bir wallbox bağlamak şartnameye aykırı. Üniteye panodan kendi hattı, kendi sigortası ve kendi kaçak akım rölesi çekilir. Misafirlikte ev prizinden şarj gibi geçici kullanımların neden ayrı bir konu olduğunu bu yazıda ele aldık.
Aşırı akım koruması da standarda bağlı: besleme TS HD 60364-4-43’e uygun korunacak (32.7.3.1) ve kullanılan devre kesiciler TS EN 60947-2, TS EN 60898 ya da TS EN 60269 serilerine uygun olacak (32.7.3.2).
Elektrikli araç şarj kablo kesiti ve kurulum maliyeti
Faturayı tek bir rakamla vermek yanıltıcı olur, çünkü kalemlerin ağırlığı evden eve değişiyor. Belirleyiciler şunlar:
- Ünitenin kendisi. Güç (7,4 / 11 / 22 kW), kablolu mu prizli mi, yük yönetimi ve sayaç özellikleri fiyatı belirliyor. Model seçimi için wallbox karşılaştırmamıza bakabilirsiniz.
- Hat metrajı ve kablo kesiti. Maliyetin en çok şaşırtan kalemi genelde bu: panodan üniteye mesafe uzadıkça hem kablo metrajı hem gerekli kablo kesiti büyüyor.
- Koruma elemanları. MCB artı kaçak akım rölesi. Tip A ile Tip B arasındaki fark burada doğrudan faturaya yansıyor — yukarıdaki bölüm tam bu yüzden önemli.
- Pano işi. Panoda boş yer var mı, ana kesici ve besleme kesiti yeterli mi, trifaze bağlantı mevcut mu.
- Güzergah işçiliği. Kablo kanalı, duvar geçişi, toprak altı döşeme, sıva işi.
- Proje ve onay. Özellikle apartman ve sitelerde; yönetim izni ve Kat Mülkiyeti Kanunu tarafını ayrı yazıda anlattık.
İşçilik tarafında yayımlanmış bir aralık var: Armut.com wallbox kurulumu için 3.000-20.000 ₺ bandını gösteriyor ve farkı yaratan iki kalemi ünitenin gücü ile kurulum yeri olarak sıralıyor.
Cihaz fiyatı için bilinçli olarak rakam vermiyoruz. Baktığımız kaynaklar aynı güç sınıfı için birbirini tutmayan aralıklar yayınlıyor; bu durumda bir sayı yazmak, okura doğrulanmış bir bilgi veriyormuş gibi görünüp yanıltmak olurdu. Ünite fiyatını satın alma anında karşılaştırın. Kurulum bittikten sonraki işletme maliyeti ise ayrı bir hesap: evde şarj maliyeti hesabımız ve operatör tarife tablomuz o tarafı kapsıyor.
Yalıtım izleme, topraklama ve kimin kurabileceği
Şartnamenin daha az bilinen bir gereği yalıtım izleme. İlk toprak hatasında devreyi kesen bir koruma cihazı monte edilmediği durumlarda şarj üniteleri, TS EN 61557-8’e uygun bir yalıtım izleme cihazı ile korunur (32.7.1.1.2.1). Cihaz ünitenin parçası değilse iki eşik öneriliyor: yalıtım direnci 300 Ω/V altına düşerse kullanıcıya uyarı verilir ve devam eden şarj sürebilir ama yeni seans başlamaz; 100 Ω/V altına düşerse alarm verilir ve şarj devresi 10 saniye içinde kesilir (32.7.1.1.2.2).
Topraklama ayrı bir başlık: tasarım ve kurulum TS HD 60364-5-54, TS HD 60364-4-41 ve TS HD 60364-7-722 standartlarına ve Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliğine göre yapılır (32.10).
Son olarak yetki. Şartnamenin 32.4.1 maddesi tesisatın tasarım, kurulum, devreye alma, doğrulama ve bakımını Şarj Hizmeti Yönetmeliği, Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ve Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği kapsamına alıyor. Bu bir kendin-yap işi değil: yetkili bir elektrik tesisatçısı veya elektrik mühendisiyle çalışın, kablo kesiti hesabını ve seçilen koruma tipini yazılı isteyin. Kurulumun bütününe dair genel çerçeveyi evde şarj rehberimizde, adım adım wallbox kurulumunu ise wallbox kurulum yazımızda bulabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Elektrikli araç şarj kablo kesiti 32 amper için kaç mm² olmalı?
Tek fazlı 32 A (7,4 kW) bir ünitede sahada en çok kullanılan değer 3 × 6 mm² bakırdır. Ama bu bir yönetmelik değeri değil, tipik bir sonuçtur: teknik şartname kesitin TS HD 60364-5-52 ve TSE CLC/TR 50480’e göre hesaplanmasını istiyor. Hat uzunluğu, döşeme biçimi, ortam sıcaklığı ve gerilim düşümü hesabı sonucu bir üst kesite çıkarabilir.
Kaçak akım rölesi Tip A mı Tip B mi olmalı?
Şartname en azından Tip A ve 30 mA istiyor; Tip B’yi zorunlu tutmuyor. Doğru akım hata koruması için iki seçenek var: Tip B RCD, ya da IEC 62955 uyumlu bir artık doğru akım algılama cihazı ile birlikte Tip A veya F RCD. Bu koruma şarj ünitesinin kendisi tarafından sağlanıyorsa ayrıca aranmıyor — çoğu güncel wallbox 6 mA DC algılamayı içinde taşır. Yani “Tip B şart” bilgisi yaygın ama yanlış.
Şarj ünitesini mevcut priz hattına bağlayabilir miyim?
Hayır. Teknik şartnamenin 32.8 maddesi, şarj ünitesini besleyen her son devrenin sabit tesisatın ayrı bir devresi olarak tesis edilmesini istiyor. Elektrikli araç şarjı saatler boyu süren sürekli bir yüktür; aynı hattı paylaşan prizlerle birlikte kullanıldığında kablo ve sigorta sürekli sınırda çalışır.
Her şarj noktası için ayrı kaçak akım rölesi mi gerekiyor?
Evet. 32.7.1.1.1.1 maddesi her a.a. bağlantı noktasının 30 mA’yı aşmayan bir RCD ile ayrı ayrı korunmasını istiyor. İki ünite tek rölenin arkasına bağlanamaz; birindeki hata ötekini de keser ve koruma seçiciliği bozulur.
Ev şarj kurulumu kaç TL tutar?
İşçilik tarafında Armut.com’un yayımladığı aralık 3.000-20.000 TL; farkı yaratan kalemler ünitenin gücü ve kurulum yeri. Cihaz fiyatı için güvenilir tek bir aralık vermek mümkün değil: marka, güç ve stok farkıyla kaynaklar birbirini tutmuyor, bu yüzden burada rakam vermiyoruz. Faturayı belirleyen kalemleri yazıda madde madde bulabilirsiniz.
Kurulumu kendim yapabilir miyim?
Hayır. Şarj ünitesi bir elektrik iç tesisat unsurudur; tasarım, kurulum ve devreye alma Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği ve Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği kapsamında yürür. Yetkili bir elektrik tesisatçısı ya da elektrik mühendisi gerekir.
Son güncelleme: 5 Ekim 2026. Madde numaraları ve alıntılar Elektrik Mühendisleri Odası’nın yayımladığı Elektrikli Taşıt Şarj Sistemi Tesisatı Genel Teknik Şartnamesi’nden; işçilik aralığı Armut.com’un yayımladığı hizmet fiyat sayfasından alınmıştır. Tablodaki kablo kesiti ve MCB değerleri sahada sık karşılaşılan tipik sonuçlardır, hesap yerine geçmez. Kesin değerler, tesisatınız için yetkili bir elektrik tesisatçısı veya mühendis tarafından hesaplanmalıdır.
